Op 21 maart bloeide de kersenbloesem in Japan en vond een historische verandering plaats in de Amerikaanse gezondheidszorg. Basiszorgverzekering wordt verplicht en verzekeraars mogen mensen geen verzekering meer weigeren vanwege bestaande ziekte of risicofactoren. ‘Gezondheidszorg verandert van een voorrecht in een recht’, zo stelde Nancy Pelosi, leider van de Democratische meerderheid in het Huis.
Dat kan je met recht historisch noemen. Toch was de meerderheid die voor stemde zeer gering, 219 tegen 212 stemmen. Bovendien waren alle Republikeinen (178) tegen. Waarom zijn veel Amerikanen zo bezorgd? In Nederland, waar ‘ziekenfonds’ en ‘basispakket’ bekende klanken zijn, is het moeilijk voor te stellen dat deze woorden in het machtigste en rijkste land ter wereld of baken van hoop of ultieme frustratie zijn.
De basis van het verschil ligt mijns inziens echter al in de basis van de Verenigde Staten zelf. Drie observaties:
1. Het land Amerika bestaat niet. De ‘Verenigde Staten’ waren en zijn niet meer dan een vereniging van separate staten op het continent Amerika. Alles wat riekt naar meer invloed van of uitgaven door Washington wordt met zeer groot wantrouwen bezien. Federaal georganiseerde ziektekostenverzekering dus ook. Een overheid die verplicht tot het aankopen van een product wordt als zeer on-Amerikaans beschouwd.
2. Tweedeling hoort bij de(ze) samenleving. Eerlijk verdiend door de rijken, jammer voor de armen. Je kunt dat dubbele standaard noemen, maar voor veel Amerikanen is het een fundamentale zienswijze. ‘Basis gezondheidszorg voor iedereen? With respect, waar hebben zij dat aan verdiend? We zijn geen socialistisch land.’ Voorrechten kan je verdienen door er hard voor te werken. Rechten zijn er beperkt. Overheidsregulering leidt tot ‘rationering’ van zorg: de overheid stelt vast welke behandelingen in het basispakket komen en vergoed worden. Voor velen een schrikbeeld. Natuurlijk vindt die rationering nu ook plaats. Voor miljoenen is zorg maar zeer beperkt toegankelijk. Kiezen tussen boodschappen doen bij de supermarkt of een behandeling in het ziekenhuis is een terugkerende werkelijkheid.
3. Voor velen stopt de wereld na de Hudson rivier. John Boehner, Republikeins leider in het Huis van Afgevaardigden, zei het zonder schroom: ‘Our health care system is without question the best health care system in the world’. Bewijs? Onlangs nog kwamen een minister uit Canada en een sultan uit Saudie-Arabië naar de Mayo kliniek voor een operatie. Afgelopen donderdag was ik bij een bijeenkomst van de Maryland Association of Health Care Executives. Het bleek maar al te duidelijk dat er de nodige weerstand tegen de plannen was. De beste zorg van de wereld is toch in de Verenigde Staten te vinden?
Goede zorg, jazeker, misschien wel de beste. Als je het maar kan betalen. Dat maakt het nog geen goed zorgstelsel.
Het hervormingsdebat is vol van filosofische tegenstellingen die alles te maken hebben met de visie op de vrije markt en het wezen van de Staten. ‘We the people’ is een feit, maar dat zijn we alleen als dat echt nodig is. De spanning die dat met zich mee brengt is zo oud als de Verenigde Staten zelf. Benjamin Franklin, een van de Founding Fathers van de Verenigde Staten, maakte in 1754 een politieke cartoon. Een kronkelende slang, bestaande uit acht van elkaar gescheiden delen: de verschillende toenmalige kolonies. ‘Join, or Die’, was zijn boodschap. Voor een toekomstbestendige gezondheidszorg lijkt dat ook vandaag op een schrijnende manier nog net zo geldig.
Gezondheidzorg is big business. Johan Schaberg benadrukte in NRC Handelsblad van 20 maart terecht dat de gezondheidszorg niet alleen een kosten maar ook een belangrijkse opbrengstenkant heeft, die in het Nederlandse debat over gezondheidszorg vaak wordt vergeten. Nou, daar weten ze hier over mee te praten. De gezondheidszorg beslaat in Amerika een zesde van de economie, bijna twee keer zoveel als in Nederland. De Grand Old Party (Republikeinen) bestaat voor een groot deel uit het betere segment van de samenleving en dus ook veel medisch specialisten, ziekenhuisbestuurders en verzekeringsbazen. Vanuit een public health perspectief is er ontegenzeggenlijk winst te behalen, maar het is de vraag in hoeverre dat ook het belang is van de zorgaanbieders en verzekeraars. Daar ontstaan botsingen. De American Medical Association steunde het wetsvoorstel, terwijl individuele leden er vaak tegen zijn. Hoe kapot het huidige systeem ook is, we weten wat we nu hebben en het is onzeker wat een nieuw systeem brengt, zo lijken velen in de Amerikaanse zorg te denken.
Het officieel vaststellen van bloeiende kersenbloesem is in Tokyo een jaarlijks ritueel waar duizenden vrijwilligers bij betrokken zijn. De sakurabomen bepalen de Japanners bij de schoonheid maar ook bij de vergankelijkheid van het leven. De bloemen zijn prachtig, maar ze vallen na een week al van de bomen. Japanners nemen de tijd voor dit soort dingen. En ze leven gezond, de gemiddelde levensverwachting bij geboorte is nu 82,7 jaar. In de Verenigde Staten zou de vergankelijkheid met 79,1 jaar een grotere plaats moeten hebben. Volgens het Human Development Rapport 2009 van de Verenigde Naties staat Japan drie plaatsen boven de V.S. Komt dat omdat ze zoveel aan gezondheidszorg uitgeven? Nee, met 8,1% van het bruto binnenlands product aan gezondheidszorg zitten ze, net als de meeste andere Westerse landen, ruim onder de 15,3% van de Verenigde Staten. Voorlopig bloeit er hier nog geen kersenbloesem.
donderdag 25 maart 2010
zondag 21 maart 2010
Next mail
------------------------- Oorspronkelijk bericht -------------------------
Onderwerp: Mr. Obama I've fallen and I can't get up
Van: "Townhall TalkPac" THeditor@TownHallmail.com
Datum: Za, 20 maart, 2010 1:11 pm
Aan: "friend" dfdekorne
--------------------------------------------------------------------------
Untitled Document Help TalkPAC Stop Obamacare!
Watch the ad here!
Harry Reid and Nancy Pelosi will do anything to force government control of healthcare on the American people.
A majority of Americans oppose Obamacare, including 63% of seniors. But that won’t stop Reid and Pelosi from ramming through the healthcare takeover. They will use every trick in the book including political payoffs and backroom deals.
Last summer a grassroots backlash stopped Reid and Pelosi - now they must hear from us again.
Join TalkPAC
It's time for Harry Reid to go. TalkPAC is targeting vulnerable Democrats who vote for Obamacare.
Watch TalkPAC™s Stop the Healthcare Takeover television ad and help us air it in Reid's home state of Nevada.
Watch the ad here!
The latest Rasmussen poll shows Reid with under 40% support in Nevada. Trailing all Republican opponents, Reid has proven that he's lost touch with those who sent him to Washington. We can beat him - and we must.
Reid has never been this vulnerable, but he will have more money and special interest help than any other candidate in 2010. It is critical that we hold his feet to the fire and make sure Nevada voters hold him accountable in November - four terms is enough.
Thank you for taking a stand against the government healthcare takeover. In addition to your generous financial support, please forward this email and tell your friends how they can help.
P.S. Make sure to watch the TalkPAC ad and help us defeat Harry Reid!
5235 Mission Oaks Boulevard, Suite 1000, Camarillo, CA 93012
[ Zo gaat dat dus. 'Rationing' wordt steeds als gevaar genoemd, maar de praktijk is dat nu ook veel mensen gerationeerd worden, simpelweg omdat ze geen toegang hebben. En wat de hoge kosten betreft: de U.S. geven 15% van het BNP uit aan gezondheidszorg, i.t.t. tot andere Westerse landen die op 8 a 9% zitten. De spanning is nu gestegen tot een hoogtepunt. Morgen wordt de stemming in het Huis van Afgevaardigen verwacht. Zou het dan toch gaan lukken voor wij terugkomen?]
Onderwerp: Mr. Obama I've fallen and I can't get up
Van: "Townhall TalkPac" THeditor@TownHallmail.com
Datum: Za, 20 maart, 2010 1:11 pm
Aan: "friend" dfdekorne
--------------------------------------------------------------------------
Untitled Document Help TalkPAC Stop Obamacare!
Watch the ad here!
Harry Reid and Nancy Pelosi will do anything to force government control of healthcare on the American people.
A majority of Americans oppose Obamacare, including 63% of seniors. But that won’t stop Reid and Pelosi from ramming through the healthcare takeover. They will use every trick in the book including political payoffs and backroom deals.
Last summer a grassroots backlash stopped Reid and Pelosi - now they must hear from us again.
Join TalkPAC
It's time for Harry Reid to go. TalkPAC is targeting vulnerable Democrats who vote for Obamacare.
Watch TalkPAC™s Stop the Healthcare Takeover television ad and help us air it in Reid's home state of Nevada.
Watch the ad here!
The latest Rasmussen poll shows Reid with under 40% support in Nevada. Trailing all Republican opponents, Reid has proven that he's lost touch with those who sent him to Washington. We can beat him - and we must.
Reid has never been this vulnerable, but he will have more money and special interest help than any other candidate in 2010. It is critical that we hold his feet to the fire and make sure Nevada voters hold him accountable in November - four terms is enough.
Thank you for taking a stand against the government healthcare takeover. In addition to your generous financial support, please forward this email and tell your friends how they can help.
P.S. Make sure to watch the TalkPAC ad and help us defeat Harry Reid!
5235 Mission Oaks Boulevard, Suite 1000, Camarillo, CA 93012
[ Zo gaat dat dus. 'Rationing' wordt steeds als gevaar genoemd, maar de praktijk is dat nu ook veel mensen gerationeerd worden, simpelweg omdat ze geen toegang hebben. En wat de hoge kosten betreft: de U.S. geven 15% van het BNP uit aan gezondheidszorg, i.t.t. tot andere Westerse landen die op 8 a 9% zitten. De spanning is nu gestegen tot een hoogtepunt. Morgen wordt de stemming in het Huis van Afgevaardigen verwacht. Zou het dan toch gaan lukken voor wij terugkomen?]
donderdag 18 maart 2010
------------------------- Oorspronkelijk bericht -------------------------
Onderwerp: What you're doing is working
Van: "Barack Obama"
Datum: Wo, 17 maart, 2010 10:20 pm
Aan: "Dirk de Korne"
--------------------------------------------------------------------------
Dirk --
I wanted to take a moment to thank you directly for the outstanding work you've been doing for health reform. I can tell you that your voice is heard in Washington every day. I see how your efforts are moving us toward victory.
But I also know that with just days remaining, the final vote is shaping up to be extremely close. Everything we've worked for is on the line, and your voice is needed now more than ever before.
Raise your voice today: We must all speak out together to finish the job: http://my.democrats.org/SpeakOutNow
In these final, crucial days, much more will be asked of us. Our resolve will be tested.
During moments like this, I believe it's important to remember why we have worked so hard for so long. That's why I spoke to the country Monday at a gathering in Ohio and said it plainly: I'm here for Natoma.
Natoma Canfield is like most of us: She works hard, and tries to do what's right. Years ago, she had battled back from cancer, so she always maintained health insurance in case she ever really needed it again. But because of her medical history, the insurance company kept raising her deductible and her premiums.
Last year alone, Natoma paid over $10,000 in monthly premiums and co-pays, while her insurance company chipped in just $900. And then they hiked up her rates another 40%. She simply couldn't afford it -- she had to cancel her policy. That's when she wrote to me. I read her letter, and shared her story with insurance company CEOs as another reason why the system has to change.
That was two weeks ago. Then, just last week, the unthinkable happened: Natoma collapsed, and was rushed to a hospital. It's leukemia -- the cancer has returned. Now she's in the hospital, worried sick not just about her condition, but how she'll financially survive.
So why am I still in this fight? Simple. I'm here for Natoma.
I'm here because of the countless others who have been denied coverage because of pre-existing conditions. I'm here for the small business owners forced to chose between health care and hiring. I'm here for the folks who are forced to watch helplessly as their premiums skyrocket with no reason or recourse.
And I'm here for my mother. She died of cancer, and in the last six months of her life, I saw her on the phone in her hospital room arguing with insurance companies instead of focusing on getting well and spending time with her family.
As I was finishing my remarks Monday, a woman in the crowd called out, "we need courage." She's right.
The politicians in Washington need courage to face down the powerful interests who have held back progress for far too long. And all of us who share this cause need courage to speak up with persistence and clarity in these final days.
I've always found that courage comes from remembering that we fight for something and someone beyond ourselves. It comes from our faith. And it comes from our commitment to those we love.
So please take a moment to remember those who inspire you -- those who give you the strength to march on.
There's very little time left, and still much to do. But I believe to my core in the power of Americans to change history when we put our mind to it. And if you'll stay with us in these final days, I know we can do it again: http://my.democrats.org/SpeakOutNow
Thank you for making it possible,
President Barack Obama
[Op deze manier werkt de Amerikaanse democratie. Ik ontvang dergelijke pep-emails van zowel de Grand Old Party als de Democraten. De ene dag wordt je uitgenodigd je D-Congressman te bellen. De andere dag dien je je onvrede te uiten door een Tea Party te bezoeken.]
Onderwerp: What you're doing is working
Van: "Barack Obama"
Datum: Wo, 17 maart, 2010 10:20 pm
Aan: "Dirk de Korne"
--------------------------------------------------------------------------
Dirk --
I wanted to take a moment to thank you directly for the outstanding work you've been doing for health reform. I can tell you that your voice is heard in Washington every day. I see how your efforts are moving us toward victory.
But I also know that with just days remaining, the final vote is shaping up to be extremely close. Everything we've worked for is on the line, and your voice is needed now more than ever before.
Raise your voice today: We must all speak out together to finish the job: http://my.democrats.org/SpeakOutNow
In these final, crucial days, much more will be asked of us. Our resolve will be tested.
During moments like this, I believe it's important to remember why we have worked so hard for so long. That's why I spoke to the country Monday at a gathering in Ohio and said it plainly: I'm here for Natoma.
Natoma Canfield is like most of us: She works hard, and tries to do what's right. Years ago, she had battled back from cancer, so she always maintained health insurance in case she ever really needed it again. But because of her medical history, the insurance company kept raising her deductible and her premiums.
Last year alone, Natoma paid over $10,000 in monthly premiums and co-pays, while her insurance company chipped in just $900. And then they hiked up her rates another 40%. She simply couldn't afford it -- she had to cancel her policy. That's when she wrote to me. I read her letter, and shared her story with insurance company CEOs as another reason why the system has to change.
That was two weeks ago. Then, just last week, the unthinkable happened: Natoma collapsed, and was rushed to a hospital. It's leukemia -- the cancer has returned. Now she's in the hospital, worried sick not just about her condition, but how she'll financially survive.
So why am I still in this fight? Simple. I'm here for Natoma.
I'm here because of the countless others who have been denied coverage because of pre-existing conditions. I'm here for the small business owners forced to chose between health care and hiring. I'm here for the folks who are forced to watch helplessly as their premiums skyrocket with no reason or recourse.
And I'm here for my mother. She died of cancer, and in the last six months of her life, I saw her on the phone in her hospital room arguing with insurance companies instead of focusing on getting well and spending time with her family.
As I was finishing my remarks Monday, a woman in the crowd called out, "we need courage." She's right.
The politicians in Washington need courage to face down the powerful interests who have held back progress for far too long. And all of us who share this cause need courage to speak up with persistence and clarity in these final days.
I've always found that courage comes from remembering that we fight for something and someone beyond ourselves. It comes from our faith. And it comes from our commitment to those we love.
So please take a moment to remember those who inspire you -- those who give you the strength to march on.
There's very little time left, and still much to do. But I believe to my core in the power of Americans to change history when we put our mind to it. And if you'll stay with us in these final days, I know we can do it again: http://my.democrats.org/SpeakOutNow
Thank you for making it possible,
President Barack Obama
[Op deze manier werkt de Amerikaanse democratie. Ik ontvang dergelijke pep-emails van zowel de Grand Old Party als de Democraten. De ene dag wordt je uitgenodigd je D-Congressman te bellen. De andere dag dien je je onvrede te uiten door een Tea Party te bezoeken.]
woensdag 3 maart 2010
Dertig
Vandaag mijn dertigste verjaardag gevierd. Best bijzonder. Juist met dit soort dingen voel je extra goed dat je familie en vrienden verder weg zijn. Velen hebben laten blijken aan me te denken: veel dank, dat doet goed!
Vanmorgen ontbijt op bed met een Apple. Verrast door tulpen uit Holland. En een pakketje met Revius en hagelslag. De collega's op het werk getrakteerd op cheesecake, chocolate pie en Holland-oranje worteltjes. Blijkt dat ze trakteren door de jarige hier niet gewend zijn: integendeel, de jarige krijgt de taart. Dus terwijl ik in de koffiekamer de taarten uitpakte kwam een collega naar mijn office met een chocoladetaartje: 'Happy Birthday, for you and Andrien.'
Een andere collega verkocht vandaag in de koffiekamer etenswaren ten behoeve van juveniele diabetes ('eet chocolade voor het diabetesfonds', dit is geen grap hier). Dus het kwam niet zo goed uit dat ik 'gratis' food weggaf. Ze stelde voor om de taart die ik had meegenomen ook te verkopen zodat ik mijn verjaardagsgift aan het diabetesfonds gaf. Maar dat vond ik te ver gaan: ik wilde 'gewoon' trakteren om met collega's te delen in de feestvreugde van 'losing your 20s'. Nou, als je het dan perse wilt.
Vanavond was de Connecting Group van de kerk bij ons gepland. Niet helemaal toevallig. Markus 2 en 3 doorgewerkt. En voor taart gezorgd. Maar ook hier brachten de gasten een taart mee! Compleet met kaarsjes. En 'Happy Birthday' zingen - ze konden niet begrijpen dat we hier in Nederland meestal na de peutertijd mee stoppen. Dit hoort toch echt bij verjaardag vieren? Cadeaus geven stopt toch ook niet na je 5de? Oh nee, gelukkig niet. Het boek 'Spiritual Depression: Its Causes and Cures' van D. Martyn Lloyd-Jones ontvangen. Een collectie van 21 sermons, gehouden in de Westminster Chapel in London, door de diepgravende prediker die een jaar na mijn geboorte overleed.
Zaterdag hoop ik een verjaardagsfeestje te geven. (Hierbij uitgenodigd! Neem je laarzen en pyama mee, het gaat misschien weer sneeuwen en je mag blijven slapen, maar wordt niet thuisgebracht.). Ook dan blijkt het heel normaal te zijn dat gasten vragen of ze wat eten kunnen meenemen. Natuurlijk, wat wij Amerikaanse party noemen is hier gewoon!
Vanmorgen ontbijt op bed met een Apple. Verrast door tulpen uit Holland. En een pakketje met Revius en hagelslag. De collega's op het werk getrakteerd op cheesecake, chocolate pie en Holland-oranje worteltjes. Blijkt dat ze trakteren door de jarige hier niet gewend zijn: integendeel, de jarige krijgt de taart. Dus terwijl ik in de koffiekamer de taarten uitpakte kwam een collega naar mijn office met een chocoladetaartje: 'Happy Birthday, for you and Andrien.'
Een andere collega verkocht vandaag in de koffiekamer etenswaren ten behoeve van juveniele diabetes ('eet chocolade voor het diabetesfonds', dit is geen grap hier). Dus het kwam niet zo goed uit dat ik 'gratis' food weggaf. Ze stelde voor om de taart die ik had meegenomen ook te verkopen zodat ik mijn verjaardagsgift aan het diabetesfonds gaf. Maar dat vond ik te ver gaan: ik wilde 'gewoon' trakteren om met collega's te delen in de feestvreugde van 'losing your 20s'. Nou, als je het dan perse wilt.
Vanavond was de Connecting Group van de kerk bij ons gepland. Niet helemaal toevallig. Markus 2 en 3 doorgewerkt. En voor taart gezorgd. Maar ook hier brachten de gasten een taart mee! Compleet met kaarsjes. En 'Happy Birthday' zingen - ze konden niet begrijpen dat we hier in Nederland meestal na de peutertijd mee stoppen. Dit hoort toch echt bij verjaardag vieren? Cadeaus geven stopt toch ook niet na je 5de? Oh nee, gelukkig niet. Het boek 'Spiritual Depression: Its Causes and Cures' van D. Martyn Lloyd-Jones ontvangen. Een collectie van 21 sermons, gehouden in de Westminster Chapel in London, door de diepgravende prediker die een jaar na mijn geboorte overleed.
Zaterdag hoop ik een verjaardagsfeestje te geven. (Hierbij uitgenodigd! Neem je laarzen en pyama mee, het gaat misschien weer sneeuwen en je mag blijven slapen, maar wordt niet thuisgebracht.). Ook dan blijkt het heel normaal te zijn dat gasten vragen of ze wat eten kunnen meenemen. Natuurlijk, wat wij Amerikaanse party noemen is hier gewoon!
zaterdag 27 februari 2010
Doctors Hospital
Tijdens de dagelijkse rit met de shuttlebus passeer ik verschillende medische instellingen. Eén daarvan staat aan de North Charles Street en heeft een intrigerende naam: Doctors Hospital. Zouden hier alleen artsen geholpen worden?
Doctors Hospitals blijken voor te komen in de hele V.S. Meestal gaat het om jonge en private for-profit instellingen. Acute zorg en chirurgische dagbehandelingen zijn de specialiteit. De naam verwijst naar de eigenaars: medisch specialisten zijn zowel aanbieders als aandeelhouders.
Wel of geen Doctors Hospital, de rol en positie van de arts in het ziekenhuis kan moeilijk onderschat worden. In twee van de vijf instellingen waar ik onderzoek doe, komen oogchirurgen uitsluitend naar het ziekenhuis om te opereren. Ze hebben daarnaast hun eigen ‘offices’ waar patiënten poliklinisch worden gezien. Aan het ziekenhuis de taak om chirurgen naar hun operatiekamers te ‘lokken’. Want als het de dokters niet bevalt kunnen ze met hun patiënten zo terecht in een ander ziekenhuis. Met misschien wel aardigere operatie-assistenten en meer ‘block time’ per case. Of, zoals verpleegkundige Lynne het verwoordde: “We hebben twee belangrijke klanten: 1) dokters en 2) patiënten”.
Het afgelopen decennium is er toenemend gewezen op de noodzaak van het vergroten van patiëntveiligheid. Focus op een teambenadering en leiderschap van de arts daarin speelt een belangrijke rol. De tijd van vrijblijvendheid is voorbij. Intensivist Peter Pronovost pleitte onlangs in de New England Journal of Medicine voor passende corrigerende maatregelen indien nodig. Geen zin om een time out uit te voeren voorafgaand aan een ingreep? Twee weken geen toegang tot de operatiekamer. De Dean van Hopkins heeft hem gevraagd de ideeën uit te werken in een ziekenhuisbreed beleid. Boeiende klus. Lynne lachtte me in elk geval vierkant uit toen ik iets dergelijks voor hun ziekenhuis suggereerde.
Twee dagen geleden viel mijn oog op een verandering in de North Charles Street. Het woord ‘Doctors’ is onzichtbaar geworden door een opvallend geel spandoek. ‘LEASE’ staat er in grote letters te lezen. Zou het toeval zijn?
Doctors Hospitals blijken voor te komen in de hele V.S. Meestal gaat het om jonge en private for-profit instellingen. Acute zorg en chirurgische dagbehandelingen zijn de specialiteit. De naam verwijst naar de eigenaars: medisch specialisten zijn zowel aanbieders als aandeelhouders.
Wel of geen Doctors Hospital, de rol en positie van de arts in het ziekenhuis kan moeilijk onderschat worden. In twee van de vijf instellingen waar ik onderzoek doe, komen oogchirurgen uitsluitend naar het ziekenhuis om te opereren. Ze hebben daarnaast hun eigen ‘offices’ waar patiënten poliklinisch worden gezien. Aan het ziekenhuis de taak om chirurgen naar hun operatiekamers te ‘lokken’. Want als het de dokters niet bevalt kunnen ze met hun patiënten zo terecht in een ander ziekenhuis. Met misschien wel aardigere operatie-assistenten en meer ‘block time’ per case. Of, zoals verpleegkundige Lynne het verwoordde: “We hebben twee belangrijke klanten: 1) dokters en 2) patiënten”.
Het afgelopen decennium is er toenemend gewezen op de noodzaak van het vergroten van patiëntveiligheid. Focus op een teambenadering en leiderschap van de arts daarin speelt een belangrijke rol. De tijd van vrijblijvendheid is voorbij. Intensivist Peter Pronovost pleitte onlangs in de New England Journal of Medicine voor passende corrigerende maatregelen indien nodig. Geen zin om een time out uit te voeren voorafgaand aan een ingreep? Twee weken geen toegang tot de operatiekamer. De Dean van Hopkins heeft hem gevraagd de ideeën uit te werken in een ziekenhuisbreed beleid. Boeiende klus. Lynne lachtte me in elk geval vierkant uit toen ik iets dergelijks voor hun ziekenhuis suggereerde.
Twee dagen geleden viel mijn oog op een verandering in de North Charles Street. Het woord ‘Doctors’ is onzichtbaar geworden door een opvallend geel spandoek. ‘LEASE’ staat er in grote letters te lezen. Zou het toeval zijn?
dinsdag 9 februari 2010
Ingesneeuwd
Vrijdag om vijf uur 's middags begon het. Zaterdag om vijf uur stopte het. Sneeuw. Er is ongeveer 65 cm. gevallen. Een record sinds 1922. De dagen ervoor was het al het gespreksitem van de dag. Winkels werden leeggehamsterd. En (deze keer) waren de Baltimorezen niet overdreven bezig.
Het leven ligt sindsdien redelijk plat. We zouden vrijdagavond naar een huiskamerconcert gaan. Helaas. Zaterdagmiddag eten met een enthousiast verpleegkundig directrice die al lange tijd een goede band heeft met Het Oogziekenhuis Rotterdam. Nieuwe afspraak gemaakt. Zaterdagavond naar een CD presentatie. Afgezegd. Kerkdiensten gisteren. Geannuleerd.
Bij veel huishoudens is de stroom uitgevallen, maar daar hebben wij hier gelukkig geen last van. De voorraad eten was echter niet zo groot dus zaterdag door de sneeuw geploegd. De Giant supermarkt zit maar een paar blokken verderop, maar het leek een wereldreis. Door smalle paadjes die schoongeschept zijn, beetje het gevoel of je door korenvelden loopt waar de halmen tot aan je heupen komen. (Deed ik vroeger in de Korenpolder, achter het huis van Kesselaar. Of was dat mais? Ik weet niet meer, maar ik moest daar aan denken doen ik erdoor liep.) De winkel was zowaar gedeeltelijk open. Het was heerlijk rustig. Zowel in de paden als op de schappen. Tot je bij de kassa kwam. Er was er maar eentje open en we hebben zeker een uur staan wachten.
De zon scheen gisteren en vandaag flink, maar het is nog net onder het vriespunt. Dus zoveel sneeuw is er nog niet verdwenen. Er is enorm hard gewerkt door de gemeentelijke diensten (tekort aan strooizout kennen ze hier niet), maar er is moeilijk tegenop te werken. Bussen rijden niet, scholen zijn gesloten (Hopkins University incluis), veel overheidsdiensten ook. Het Witte Huis doet zijn naam extra eer aan en heeft de macht gedeeld - de hele regio deelt nu in deze status. En niet alleen de federale ambtenaren hebben een dag vrij.
Eigenaars van een 4x4 wagen werden opgeroepen ziekenhuizen te helpen met noodzakelijk vervoer van patiënten en personeel (excl. Toyota's). De benenwagen is momenteel het meest betrouwbare vervoermiddel, hoewel - ik ben benieuwd hoeveel botbreuken er al geteld zijn. Buiten probeerde zojuist een gehakte dame de sneeuw te trotseren. Dan vraag je er een beetje om, het ging net goed. Gelukkig is het Union Memorial Hospital, 'Andriens ziekenhuis' hier om de hoek, gespecialiseerd in orthopedie. Andrien is gaan kijken of ze open zijn want ze zou daar vandaag in de bieb werken. En ze is nog niet terug, dus dat zal wel.
Hierbinnen is het warm, er is stroom, koffie en een computer. Thuiswerken is niet alleen een oplossing voor het fileprobleem in Nederland. Benieuwd hoe het morgen is. Vanaf halverwege de middag wordt opnieuw sneeuw verwacht...
Het leven ligt sindsdien redelijk plat. We zouden vrijdagavond naar een huiskamerconcert gaan. Helaas. Zaterdagmiddag eten met een enthousiast verpleegkundig directrice die al lange tijd een goede band heeft met Het Oogziekenhuis Rotterdam. Nieuwe afspraak gemaakt. Zaterdagavond naar een CD presentatie. Afgezegd. Kerkdiensten gisteren. Geannuleerd.
Bij veel huishoudens is de stroom uitgevallen, maar daar hebben wij hier gelukkig geen last van. De voorraad eten was echter niet zo groot dus zaterdag door de sneeuw geploegd. De Giant supermarkt zit maar een paar blokken verderop, maar het leek een wereldreis. Door smalle paadjes die schoongeschept zijn, beetje het gevoel of je door korenvelden loopt waar de halmen tot aan je heupen komen. (Deed ik vroeger in de Korenpolder, achter het huis van Kesselaar. Of was dat mais? Ik weet niet meer, maar ik moest daar aan denken doen ik erdoor liep.) De winkel was zowaar gedeeltelijk open. Het was heerlijk rustig. Zowel in de paden als op de schappen. Tot je bij de kassa kwam. Er was er maar eentje open en we hebben zeker een uur staan wachten.
De zon scheen gisteren en vandaag flink, maar het is nog net onder het vriespunt. Dus zoveel sneeuw is er nog niet verdwenen. Er is enorm hard gewerkt door de gemeentelijke diensten (tekort aan strooizout kennen ze hier niet), maar er is moeilijk tegenop te werken. Bussen rijden niet, scholen zijn gesloten (Hopkins University incluis), veel overheidsdiensten ook. Het Witte Huis doet zijn naam extra eer aan en heeft de macht gedeeld - de hele regio deelt nu in deze status. En niet alleen de federale ambtenaren hebben een dag vrij.
Eigenaars van een 4x4 wagen werden opgeroepen ziekenhuizen te helpen met noodzakelijk vervoer van patiënten en personeel (excl. Toyota's). De benenwagen is momenteel het meest betrouwbare vervoermiddel, hoewel - ik ben benieuwd hoeveel botbreuken er al geteld zijn. Buiten probeerde zojuist een gehakte dame de sneeuw te trotseren. Dan vraag je er een beetje om, het ging net goed. Gelukkig is het Union Memorial Hospital, 'Andriens ziekenhuis' hier om de hoek, gespecialiseerd in orthopedie. Andrien is gaan kijken of ze open zijn want ze zou daar vandaag in de bieb werken. En ze is nog niet terug, dus dat zal wel.
Hierbinnen is het warm, er is stroom, koffie en een computer. Thuiswerken is niet alleen een oplossing voor het fileprobleem in Nederland. Benieuwd hoe het morgen is. Vanaf halverwege de middag wordt opnieuw sneeuw verwacht...
zondag 7 februari 2010
Studenten
Sam Yung kan het niet begrijpen. Nederlandse studenten bezetten collegezalen omdat hun beurs misschien wordt omgezet in een lening? Maar als je een beurs verdiend hebt kan die toch niet zomaar worden ingetrokken? Nee Sam, die beurs hoef je niet te verdienen. Iedereen die 18 jaar is, highschool heeft afgerond en zich inschrijft bij een universiteit krijgt geld op de rekening gestort. Wat?
Yung studeert informatietechnologie aan de Johns Hopkins University in Baltimore. Om daar te komen heeft hij eerst een stevige selectieprocedure moeten doorlopen. Zijn ouders, afkomstig uit Zuid-Korea maar nu woonachtig in de VS, betalen een groot deel van de studie. Niet dat zij rijk zijn, ze teren nu flink in op de spaartegoeden. En Sam studeert, om te groeien, en om straks zijn ouders terug te kunnen betalen. Dat betekent een kleine kamer, zo veel mogelijk gebruikmaken van de faciliteiten van de universiteit en hard studeren. Want tijd is geld.
Alleen het collegegeld voor een jaar bachelor aan Hopkins bedraagt dit jaar al 39.150 dollar (28.500 euro). Dat wil niet zeggen dat iedere student dat ook zelf betaalt en dat studeren alleen mogelijk is voor de rijke elite. Groot verschil met Nederland is dat je er zelf wel wat voor moet doen. Van de studenten krijgt 45 procent een specifieke beurs van de universiteit, 35 procent maakt gebruik van gunstige leningen, 12 procent ontvangt federaal geld en 5 procent krijgt een bijdrage van de lokale staat. Een beurs ontvangen betekent dat je wat hebt waar te maken.
Van ’s morgens zeven uur in de shuttlebus tot zaterdagavond in de Starbucks van boekhandel Barnes & Noble tref ik ijverige studenten die met boeken en papers aan de slag zijn. Natuurlijk is er ook hier geklaag over hoge prijzen, saaie colleges of onduidelijke opdrachten. Maar de overtuiging overheerst dat het een voorrecht is te mogen studeren en dat een studie bovendien een goede investering is in jezelf. Als student heb je immers een grote kans op een goede baan en daarmee mogelijkheden eventuele schulden af te lossen.
Niet verwonderlijk dat de slagingspercentages flink wat hoger liggen dan in Nederland. Van de studenten die in de herfst van 2002 aan Hopkins begonnen aan de vierjarige bacheloropleiding, slaagde 83 procent binnen die vier jaar. Na vijf jaar was dat 90 procent en na zes jaar 91 procent. Volgens het CBS was het slagingspercentage voor de gemiddelde Nederlandse driejarige bachelor na drie jaar 22 procent. Na vier jaar liep het aantal universitaire diploma’s (ook de masters zijn hierin meegeteld) op tot 42 procent, na vijf jaar 59 procent. Tel uit je winst, studenten. Zeker meer dan 266 euro (de huidige basisbeurs voor uitwonende studenten) per maand.
Natuurlijk, Nederland is geen Amerika en wil dat op sommige terreinen ook niet zijn. Maar een collegezaal bezetten vanwege het misschien verliezen van een recht dat je nooit hebt verdiend? Sam kan er niet bij. En ik ook niet.
Yung studeert informatietechnologie aan de Johns Hopkins University in Baltimore. Om daar te komen heeft hij eerst een stevige selectieprocedure moeten doorlopen. Zijn ouders, afkomstig uit Zuid-Korea maar nu woonachtig in de VS, betalen een groot deel van de studie. Niet dat zij rijk zijn, ze teren nu flink in op de spaartegoeden. En Sam studeert, om te groeien, en om straks zijn ouders terug te kunnen betalen. Dat betekent een kleine kamer, zo veel mogelijk gebruikmaken van de faciliteiten van de universiteit en hard studeren. Want tijd is geld.
Alleen het collegegeld voor een jaar bachelor aan Hopkins bedraagt dit jaar al 39.150 dollar (28.500 euro). Dat wil niet zeggen dat iedere student dat ook zelf betaalt en dat studeren alleen mogelijk is voor de rijke elite. Groot verschil met Nederland is dat je er zelf wel wat voor moet doen. Van de studenten krijgt 45 procent een specifieke beurs van de universiteit, 35 procent maakt gebruik van gunstige leningen, 12 procent ontvangt federaal geld en 5 procent krijgt een bijdrage van de lokale staat. Een beurs ontvangen betekent dat je wat hebt waar te maken.
Van ’s morgens zeven uur in de shuttlebus tot zaterdagavond in de Starbucks van boekhandel Barnes & Noble tref ik ijverige studenten die met boeken en papers aan de slag zijn. Natuurlijk is er ook hier geklaag over hoge prijzen, saaie colleges of onduidelijke opdrachten. Maar de overtuiging overheerst dat het een voorrecht is te mogen studeren en dat een studie bovendien een goede investering is in jezelf. Als student heb je immers een grote kans op een goede baan en daarmee mogelijkheden eventuele schulden af te lossen.
Niet verwonderlijk dat de slagingspercentages flink wat hoger liggen dan in Nederland. Van de studenten die in de herfst van 2002 aan Hopkins begonnen aan de vierjarige bacheloropleiding, slaagde 83 procent binnen die vier jaar. Na vijf jaar was dat 90 procent en na zes jaar 91 procent. Volgens het CBS was het slagingspercentage voor de gemiddelde Nederlandse driejarige bachelor na drie jaar 22 procent. Na vier jaar liep het aantal universitaire diploma’s (ook de masters zijn hierin meegeteld) op tot 42 procent, na vijf jaar 59 procent. Tel uit je winst, studenten. Zeker meer dan 266 euro (de huidige basisbeurs voor uitwonende studenten) per maand.
Natuurlijk, Nederland is geen Amerika en wil dat op sommige terreinen ook niet zijn. Maar een collegezaal bezetten vanwege het misschien verliezen van een recht dat je nooit hebt verdiend? Sam kan er niet bij. En ik ook niet.
zondag 31 januari 2010
Verdiende loon
De individuele vrijheid om zelf verdiend geld naar eigen inzicht uit te geven, staat in Amerika hoog aangeschreven. Het is aan jou en niemand anders om te beslissen of jij je dollars besteedt aan een 80” plasma TV, dubbele beglazing voor de lokale kerk of de beste kwaliteit nieuwe heup.
Onbaatzuchtige vrijgevigheid is dan zeker taboe? Integendeel. Anne Bradley is associate director van de afdeling Development van het Wilmer-oogziekenhuis. P&O? Nee, development heeft hier alles te maken met fundraising. Anne en haar collega’s houden zich fulltime bezig met het vriendelijk verzoeken van patiënten, alumni en fondsen om nog eens aan het ziekenhuis te denken. Vrij-gevigheid.
Onlangs werd een nieuw ondergekomen van Wilmer in gebruik genomen: het 'Robert H. and Clarice Smith’ gebouw. Het rijke en gulle echtpaar Smith doneerde meer dan $10 miljoen. Natuurlijk, de Smith’s en alle andere gevers staan met naam en toenaam vermeld bij de ingang van het ziekenhuis. Gecategoriseerd op basis van het gegeven bedrag. Maar is dat een bezwaar om te stimuleren dat dankbaarheid voor wat je hebt ontvangen (succesvol in bussiness, geslaagde operatie, hartverwarmende zorg) zich omzet in het openen van de portemonnee?
Als je tenminste wat te geven hebt. En daar zit juist de pijn in de gezondheidszorg. Alles kan zolang je geld hebt, want de zorg is duur. De VS spenderen bijna twee keer zoveel aan de gezondheidszorg als andere Westerse landen (in 2007 $7,290 per hoofd van de bevolking, in Nederland $ 3,837), terwijl de gemiddelde leeftijd er lager is en de kindersterfte hoger. Meer dan 30 miljoen (van de ruim 300 miljoen) Amerikanen zijn onverzekerd voor zorg. Drie landen in de wereld hebben geen systeem van verplichte verzekering: Mexico, Turkije en... de V.S.
Obama’s wetvoorstel zet belangrijke stappen om hieraan te werken. Een verplichte basisverzekering voor iedereen, concurrentie tussen aanbieders en verzekeraars en sturing van de overheid waar nodig. En meer aandacht voor gezondheid (inclusief preventie) dan zorg (“eet nog maar een hamburger, wij verkopen u graag goede medicijnen of een uitstekende behandeling”). En daar zit bij een groot deel van de Amerikanen nu juist de weerstand tegen deze plannen. Het is immers je eigen verdiende loon.
Onbaatzuchtige vrijgevigheid is dan zeker taboe? Integendeel. Anne Bradley is associate director van de afdeling Development van het Wilmer-oogziekenhuis. P&O? Nee, development heeft hier alles te maken met fundraising. Anne en haar collega’s houden zich fulltime bezig met het vriendelijk verzoeken van patiënten, alumni en fondsen om nog eens aan het ziekenhuis te denken. Vrij-gevigheid.
Onlangs werd een nieuw ondergekomen van Wilmer in gebruik genomen: het 'Robert H. and Clarice Smith’ gebouw. Het rijke en gulle echtpaar Smith doneerde meer dan $10 miljoen. Natuurlijk, de Smith’s en alle andere gevers staan met naam en toenaam vermeld bij de ingang van het ziekenhuis. Gecategoriseerd op basis van het gegeven bedrag. Maar is dat een bezwaar om te stimuleren dat dankbaarheid voor wat je hebt ontvangen (succesvol in bussiness, geslaagde operatie, hartverwarmende zorg) zich omzet in het openen van de portemonnee?
Als je tenminste wat te geven hebt. En daar zit juist de pijn in de gezondheidszorg. Alles kan zolang je geld hebt, want de zorg is duur. De VS spenderen bijna twee keer zoveel aan de gezondheidszorg als andere Westerse landen (in 2007 $7,290 per hoofd van de bevolking, in Nederland $ 3,837), terwijl de gemiddelde leeftijd er lager is en de kindersterfte hoger. Meer dan 30 miljoen (van de ruim 300 miljoen) Amerikanen zijn onverzekerd voor zorg. Drie landen in de wereld hebben geen systeem van verplichte verzekering: Mexico, Turkije en... de V.S.
Obama’s wetvoorstel zet belangrijke stappen om hieraan te werken. Een verplichte basisverzekering voor iedereen, concurrentie tussen aanbieders en verzekeraars en sturing van de overheid waar nodig. En meer aandacht voor gezondheid (inclusief preventie) dan zorg (“eet nog maar een hamburger, wij verkopen u graag goede medicijnen of een uitstekende behandeling”). En daar zit bij een groot deel van de Amerikanen nu juist de weerstand tegen deze plannen. Het is immers je eigen verdiende loon.
zaterdag 16 januari 2010
Stil
Eigenlijk wil ik er niets over zeggen. Wat moet je zeggen? De wereld is er vol van. De aarde bewoog. Tienduizenden. Misschien meer.
...
Het lijkt me hier meer te raken dan thuis. Hoewel het onvergelijkbaar is. Het beheerst vaak mijn gedachten. Omdat ik hier vooral via CNN het nieuws tot me neem? Omdat het hier bijna buurland is? Omdat in onze kerk verschillende Haitianen zitten? Omdat ik afgelopen zomer, met een collectebus voor W&D in de hand in Rotterdam-Ommoord nog een gesprek over Haiti had?
...
Waarom? Waarom in dit land? Wat moet je doen? Ik zou er wel heen willen. EHBO-er, BHV, gezondheidszorg. Waarom ben ik geen dokter geworden? De eerste 48 uren zijn immers zo belangrijk. Ach, die zijn al voorbij. Duizenden mogelijkheden om geld te storten. De zegen van moderne communicatiemiddelen. Een SMS-je en je geeft $10. Telecom-concurrenten kunnen nu opeens samenwerken. Helpt het werkelijk? Waarom lijkt de wereld nu samen te smelten? Voor hoelang?
...
"En Hij zei tot hen: Ziet, wat gij hoort. Met wat mate gij meet, zal u gemeten worden, en u, die hoort, zal meer toegelegd worden. Want zo wie heeft, dien zal gegeven worden; en wie niet heeft, van dien zal genomen worden, ook dat hij heeft." (Markus 4:24-25)
...
Stilte. Voor altijd. Stil.
...
Het lijkt me hier meer te raken dan thuis. Hoewel het onvergelijkbaar is. Het beheerst vaak mijn gedachten. Omdat ik hier vooral via CNN het nieuws tot me neem? Omdat het hier bijna buurland is? Omdat in onze kerk verschillende Haitianen zitten? Omdat ik afgelopen zomer, met een collectebus voor W&D in de hand in Rotterdam-Ommoord nog een gesprek over Haiti had?
...
Waarom? Waarom in dit land? Wat moet je doen? Ik zou er wel heen willen. EHBO-er, BHV, gezondheidszorg. Waarom ben ik geen dokter geworden? De eerste 48 uren zijn immers zo belangrijk. Ach, die zijn al voorbij. Duizenden mogelijkheden om geld te storten. De zegen van moderne communicatiemiddelen. Een SMS-je en je geeft $10. Telecom-concurrenten kunnen nu opeens samenwerken. Helpt het werkelijk? Waarom lijkt de wereld nu samen te smelten? Voor hoelang?
...
"En Hij zei tot hen: Ziet, wat gij hoort. Met wat mate gij meet, zal u gemeten worden, en u, die hoort, zal meer toegelegd worden. Want zo wie heeft, dien zal gegeven worden; en wie niet heeft, van dien zal genomen worden, ook dat hij heeft." (Markus 4:24-25)
...
Stilte. Voor altijd. Stil.
dinsdag 5 januari 2010
Vergelijken
Als je in het buitenland bent sla je gemakkelijk aan het vergelijken. Hoe laat komt de zon bij jullie op? Wat kost de kapper? Is de cultuur in het ziekenhuis anders dan in Nederland?
Vergelijken is in de geneeskunde vanouds gebruikelijk. Klinische trials uitvoeren betekent gecontroleerd vergelijken. Inzichten die hier in het Johns Hopkins ziekenhuis opgedaan worden, zijn op korte termijn beschikbaar voor iedere instelling ter wereld. Heb jij een incisie nodig van 12mm om het mesje binnen te krijgen? Ik red het al een jaar met 8.
Niet alleen dokters, ook beleidsmakers en managers vergelijken graag. De gebruikte methoden zijn soms verschillend, de principes hetzelfde. Hoeveel operaties doet jouw ziekenhuis? Met hoeveel chirurgen, personeel en operatiekamers weet je dat te rooien?
Het vergelijken van instellingen is populair, hoewel iedereen weet dat er inhoudelijk veel op af te dingen valt. Toch leiden de lijstjes van Elsevier en het AD tot anticiperend gedrag van zorgaanbieders. Reputatiemanagement speelt een steeds belangrijker rol.
Amerikaanse ziekenhuizen hebben hier al veel langer ervaring mee. Bestuurders hechten veel waarde aan de lijst die US News & World Report op vergelijkbare wijze als het AD bepaalt. Vrijwel alle ziekenhuizen gebruiken de ranking om zichzelf te verkopen – er is altijd wel een categorie waarin je goed scoort. Hopkins staat voor de negentiende achtereenvolgende keer op nummer 1 en dat zal je weten als bezoeker en medewerker. Alle negentien covers van het tijdschrift met de vermelding hangen op A1- formaat in de tunnel tussen kliniek en polikliniek. ‘Thank you, Hopkins family, for making us again best of the best’.
Oogziekenhuizen in en buiten de Verenigde Staten proberen van elkaar te leren door middel van benchmarking van uitkomsten. Hoewel ook hier discussie is over betrouwbare indicatoren, leidt de onderlinge vergelijking tot uitwisseling van organisatie-inzichten. Discussie over de wereld achter de cijfers van het collega-ziekenhuis (‘hoe kan het dat patiënten in de satellietlocaties meer tevreden zijn?’) stimuleert het toepassen van best practices in de eigen instelling.
Meer inzicht in zinvolle vergelijkingsmethoden en de effecten daarvan op kwaliteit van zorg is gewenst. Geneeskunde is voor een groot deel een kunst. Vergelijking van de manier waarop ze georganiseerd wordt zeker niet minder.
Vergelijken is in de geneeskunde vanouds gebruikelijk. Klinische trials uitvoeren betekent gecontroleerd vergelijken. Inzichten die hier in het Johns Hopkins ziekenhuis opgedaan worden, zijn op korte termijn beschikbaar voor iedere instelling ter wereld. Heb jij een incisie nodig van 12mm om het mesje binnen te krijgen? Ik red het al een jaar met 8.
Niet alleen dokters, ook beleidsmakers en managers vergelijken graag. De gebruikte methoden zijn soms verschillend, de principes hetzelfde. Hoeveel operaties doet jouw ziekenhuis? Met hoeveel chirurgen, personeel en operatiekamers weet je dat te rooien?
Het vergelijken van instellingen is populair, hoewel iedereen weet dat er inhoudelijk veel op af te dingen valt. Toch leiden de lijstjes van Elsevier en het AD tot anticiperend gedrag van zorgaanbieders. Reputatiemanagement speelt een steeds belangrijker rol.
Amerikaanse ziekenhuizen hebben hier al veel langer ervaring mee. Bestuurders hechten veel waarde aan de lijst die US News & World Report op vergelijkbare wijze als het AD bepaalt. Vrijwel alle ziekenhuizen gebruiken de ranking om zichzelf te verkopen – er is altijd wel een categorie waarin je goed scoort. Hopkins staat voor de negentiende achtereenvolgende keer op nummer 1 en dat zal je weten als bezoeker en medewerker. Alle negentien covers van het tijdschrift met de vermelding hangen op A1- formaat in de tunnel tussen kliniek en polikliniek. ‘Thank you, Hopkins family, for making us again best of the best’.
Oogziekenhuizen in en buiten de Verenigde Staten proberen van elkaar te leren door middel van benchmarking van uitkomsten. Hoewel ook hier discussie is over betrouwbare indicatoren, leidt de onderlinge vergelijking tot uitwisseling van organisatie-inzichten. Discussie over de wereld achter de cijfers van het collega-ziekenhuis (‘hoe kan het dat patiënten in de satellietlocaties meer tevreden zijn?’) stimuleert het toepassen van best practices in de eigen instelling.
Meer inzicht in zinvolle vergelijkingsmethoden en de effecten daarvan op kwaliteit van zorg is gewenst. Geneeskunde is voor een groot deel een kunst. Vergelijking van de manier waarop ze georganiseerd wordt zeker niet minder.
Abonneren op:
Posts (Atom)