Bloed

Dinsdag zou ik bloed geven. Het Amerikaanse Rode Kruis houdt een paar keer per jaar een massale bloeddonordag. Op het ziekenhuisterrein wordt de foyer van een gebouw vrijgemaakt en ingericht als doneerstation. Via contactpersonen in het ziekenhuis en uitgebreide mailcampagnes worden medewerkers opgeroepen mee te werken. Als bedankje wordt het gratis boek "Iron Heart" in het vooruitzicht gesteld. In Nederland geef ik al ruim tien jaar zonder problemen -en zonder boeken- dus ik dacht: waarom ook hier niet.

Helaas. De Amerikanen zitten niet op Europees bloed te wachten. Bij het doorlezen van de uitgebreide intakelijst leek alles goed te gaan. Tot de laatste paragraaf. "Bent u tussen 1980 en nu in totaal meer dan vijf jaar in Europa (zie tabel 2 voor de betreffende landen) geweest?" Nou, ik dacht het wel. "U komt niet in aanmerking voor bloeddonatie." Bloed uit Nederlandse aderen (en vrijwel alle andere Europese) is niet geschikt om door Amerikaanse harten te stromen. De reden? Mad cows. Volgens een alleraardigste medewerker ("U mag wel een boek meenemen, hoor") beschikken ze niet over de juiste testen voor de gekke-koeien-ziekte. Misschien verandert het beleid binnenkort (change - yes we can), maar voorlopig wordt ik zeer bedankt. Nou, bekijk het maar met je boek. Als jij mijn bloed niet wilt, hoef ik jouw ijzeren hart ook niet.

In de Cathedral of St. John the Divine, 1047 Amsterdam Avenue in de New Yorkse wijk Harlem, vloeide zaterdag ook bloed. Het mannenkamerkoor Early Music New York (3 alt, 3 tenor, 2 bariton, 1 bas, o.l.v. Frederick Renz) raakte ons hart met 15e en 16de eeuwse kerstmuziek uit Europa. Indrukwekkende schoonheid. Jacob Clement (ca.1510-ca.1556) brengt met een over haar dode zoon wenende Rachel de profetie over Bethlehem tot leven.

Vox in Rama audite est
ploratus et ulutates:
Rachel plorans filios suos
noluit consolari
quia non sunt.    

Het nageslacht van Rachel viert vandaag het Chanoeka-feest. De vrijheid en onafhankelijk wordt gevierd met het ontsteken van de kaarsjes in de negen-armige kandelaar. Obama ontvangt 600 Joden in het Witte Huis voor een feestelijke bijeenkomst. De New York Times van gisteren stond vol met advertenties van dure cadeau's uit de beste juweliers- en kledingzaken van het land. 'Happy Hanukkah.' De wereld van Chaim Potok wordt levend hier. Toen we op sjabbatmorgen door de orthodoxe Joodse wijk in Brooklyn liepen, werd het getik van de regen alleen doorbroken door enkele in het zwart geklede Joden. Met regenkappen die over de hoeden en mutsen passen. En de chief medical officer van de New York Eye and Ear Infirmery, dr. Rosenthal, heeft me geleerd dat Joodse ziekenhuizen een sjabbat-lift hebben: een lift die op sjabbat op iedere verdieping stopt zodat je niet op het knopje hoeft te drukken.

Hoeveel bloed zou er nog moeten vloeien voor het Amerikaanse zorgstelsel hervormd wordt? Prof. Alfred Sommer, voormalig dean van de Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, hield dinsdag een wat cynische lezing. Verandering is hard nodig, wat hem betreft. En ik vrees dat hij gelijk heeft. Je vindt hier de beste ziekenhuizen ter wereld. Wat innovaties in zorg, onderzoek en onderwijs betreft is Amerika al lange tijd in de lead. Alles kan, ook in de zorg. Als je maar geld hebt. Maar als je kijkt naar het zorgstelsel (het systeem), dan is daar nogal wat op aan te merken. De V.S. spenderen bijna twee keer zoveel aan de gezondheidszorg als andere Westerse landen (in 2007 $7,290 per hoofd van de bevolking, in Nederland $ 3,837), terwijl de gemiddelde leeftijd er lager is en de kindersterfte hoger. Er zijn meer dan 42 miljoen (van de ruim 300 miljoen) Amerikanen onverzekerd voor zorg. Er zijn drie landen in de wereld die geen systeem van basisverzekering voor iedere inwoner hebben: Mexico, Turkije en... de V.S. De oplossingen waar dr. Sommer voor pleit lijken veel op het zorgstelsel dat we in Nederland hebben. Een verplichte basisverzekering voor iedereen, concurrentie tussen aanbieders en verzekeraars en sturing van de overheid waar nodig. En veel meer aandacht voor gezondheid (inclusief preventie) dan zorg ('eet nog maar een hamburger, wij verkopen u graag goede medicijnen of een uitstekende behandeling'). Obama hoopt zijn hervormingsplannen voor de zorg voor de kerst rond te hebben. Het is zeer de vraag of dit lukt. Voor een groot deel van de Republikeinen (en ook sommige Democraten) is een verplichte basisverzekering on-Amerikaans, communistisch en zeer bedreigend voor de toekomst van de V.S.

Maar tja. Ze slaan zelfs een halve liter gratis stuff uit Holland af: O+, met een Hb van 9.9. Vrijheid en grootsheid. Jij of ik. God bless the United States of America.