Halloween

Maarten Luther sloeg vandaag 492 jaar geleden zijn stellingen op de deur van een slotkapel te Wittenberg. Zijn invloed ging de wereld over. Hoewel de Europese en de Amerikaanse wortels overduidelijk in de reformatie liggen, is in beide continenten niet zoveel te merken van dit gedenkwaardige keerpunt in de geschiedenis. Halloween krijgt meer aandacht dan Hervormingsdag.

De dag voor Allerheiligen (All Hallows Eve) is in Amerika een niet weg te denken feestdag. De katholieke herdenkingsdag is verworden tot een familiefeest voor iedereen, gevoed uit een duistere bodem van hekserij, spoken en contact met de doden. Wat moet je daarmee als nuchtere Hollandse protestant?

Halloween is in de eerste plaats een commerciele aangelegenheid. In de afgelopen weken werd, op de kerstuitgaven na, het jaarlijkse verkoophoogtepunt bereikt. Veel snoep in de eerste plaats. Maar ook uitgebreide maaltijden en allerlei snuisterijen om het huis mee te 'versieren': naast de bekende pompoenen een veelheid aan herfstige slingers, gekleurde lampjes en 'happy halloween' poppetjes. Wie het H-woord intikt op Google krijgt maar liefst 169 miljoen hits. In Nederland verandert blanke vla vanaf december in 'kerstvla', hier staat deze weken 'halloweenvla' in het koelvak.

Veel van de uitingen hebben de maken met geesten en het dodenrijk. De voortuinen van huizen vertonen wonderlijke taferelen. Sta niet te kijken als er in de boom van een keurig aangeharkt herfstperkje een geraamte hangt. Of als het tuinpad aan beide zijden is aangekleed met doodshoofdjes waarin lichtjes branden. Rondom het raam is spinnenrag gesponnen, op vergelijkbare wijze als in Nederland met kerst soms sneeuw of lampjes zijn aangebracht. Bij de ingang van ons appartementencomplex hangt een kooi met een geraamte, voorbijgevlogen door een heks.

Halloween een gezellig feest? Ik tref weinig gezelligs aan in plastic geraamtes of bloeddoorlopen ogen. En van de pompoenen doet alleen de kleur me een beetje aan gezelligheid denken. De meeste Amerikanen die ik heb gesproken moeten ook niets hebben van dat duistere gedoe, maar vinden het vooral een onschuldig gebeuren.

Halloween wordt door de meesten gevierd door een dag in speciale (al dan niet zelfgemaakte) kostuums te lopen. Zelfs in het ziekenhuis waar ik werk is het gisteren en vandaag voor medewerkers toegestaan om verkleed te komen, mits er wordt voldaan aan de reguliere eisen voor hygiene en fatsoen. Verder is Halloween vooral een familiegebeuren. Families zoeken elkaar op. Er worden spelletjes gespeeld. De kinderen verkleden zich en gaan langs de deuren om snoep op te halen, terwijl de volwassenen zich thuis tegoed doen aan lekkernijen.

Amerikaanse christenen gaan verschillend om met Halloween. Een deel wijst het geheel af en houdt zich er verre van. De deur blijft dicht voor aanbellende kinderen. Anderen geven een eigen invulling en weten vrijwel niets van de oorspronkelijke betekenis. Verkleden is prima, als het maar in verantwoorde kostuums is. Men is blij dat er in het drukke bestaan een aanleiding is voor een gezellige familieavond. Een beetje vergelijkbaar met de manier waarop in Nederland veel protestanten Sinterklaas vieren.

In New Jersey is een strenge baptistengemeente die een 'Halloween Book Burning' houdt. Zij zijn zo overtuigd van het alleenrecht van de King Jamesvertaling van de Bijbel, dat ze oproepen alle andere vertalingen in het vuur te werpen. Naast foute boeken en muziek, wordt een lijst van 'onverantwoorde theologen' opgesomd. Spurgeon en Corrie ten Boom, maar Bill Hybels en John Piper mogen in vlammen opgaan. Bel even als de boeken opgehaald moeten worden. Gefrituurde kip is rijkelijk verkrijgbaar. Ja - ook dit is Amerika. Bijbels in andere talen die ook gebaseerd zijn op de oorspronkelijke Texus Receptus komen overigens niet in aanmerking voor verbranding.

De Southern Baptists keren meer en meer terug naar hun Lutherse wortels. Volgens een van hun predikanten biedt Halloween een uitstekende mogelijkheid aan de kerk om zich te presenteren in de wereld. Niet Halloween maar Hallow Him. Er worden speciale bijeenkomsten gehouden waarin de christelijke boodschap wordt gedeeld. De deur gaat open om kinderen snoep en een evangelisatiefolder mee te geven. Of mensen gaan er zelf op uit en nemen de gelegenheid te baat het goede nieuws in woord en daad uit te dragen.

Christenen in Nederland beraden zich om het christelijk geluid in de samenleving te versterken, zo was onlangs te lezen. Meer assertiviteit is gewenst. Het aangrijpen van nationale feestdagen - of Halloween, nu dit feest ook steeds meer naar Nederland komt- om te laten zien waar je voor staat is een van die mogelijkheden. Of kan dat alleen in Amerika?